Rozmiar początkowyPowiększenie tekstuPomniejszenie tekstu
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.

Nasz patron STANISŁAW CZERNIK

 
 STANISŁAW CZERNIK  
              - czernik.jpg       

pedagog, poeta, prozaik, twórca kierunku w poezji zwanego autentyzmem a także badacz folkloru i tłumacz - to postać, której życie ściśle zrosło się z naszym miastem. Stanisław Czernik urodził się 16.01.1899 r. we wsi Zochcin pod Opatowem jako syn chłopski. Naukę rozpoczął od Szkoły Miejskiej w Opatowie, kontynuował ją w Seminarium Nauczycielskim w Jędrzejowie i Gimnazjum Komitetu Ratunkowego w Olkuszu. Po uzyskaniu matury musiał z przyczyn finansowych odłożyć plany podjęcia studiów i rozpocząć pracę w Publicznej Szkole Powszechnej w Ożarowie.

W latach 1921- 1922 nauczał w Szkole Powszechnej w Przedczu. W roku 1921 rozpoczął też studia na Wydziale Prawno - Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego. W roku szkolnym 1922/23 pracował w Szkole Powszechnej w Bodzanowie na Kujawach, a 1.09.1923 r. stał się nauczycielem Miejskiego Gimnazjum Koedukacyjnego Typu Humanistycznego i Państwowego Seminarium Ewangelickiego w Ostrzeszowie. Ten „epizod ostrzeszowski" nie trwał długo. Już następny rok szkolny poświęcił Czernik na ukończenie studiów (uzyskał tytuł magistra nauk ekonomiczno - politycznych). 

Następne lata to kolejne szkoły, w których naucza: 1925/26- Gimnazjum Miejskie w Gostyniu, 1926 - 1928 - Miejskie Gimnazjum Koedukacyjne w Koźminie, 1928/29 - Gimnazjum Koedukacyjne Wydziału Powiatowego Sejmiku Grójeckiego w Grójcu. Po wielu latach „życia na walizkach" we wrześniu 1929 r. Czernik wrócił do Ostrzeszowa i objął stanowisko nauczyciela w Miejskim Koedukacyjnym Gimnazjum Humanistycznym im. Kazimierza Wielkiego, a w 1930 r. ożenił się z Bronisławą Sulikowską. Postanowił tym razem związać się z Ostrzeszowem na dłużej. Nie bez znaczenia była tu perspektywy szerszej działalności kulturalnej, jaką mógł prowadzić.

Jak sam wspomina, w Ostrzeszowie tkwiła wielka siła przyciągająca i dobrze w tym mieście czuli się artyści (m.in. Antoni Serbeński).Nie bez znaczenia była również obecność w Ostrzeszowie przyjaciela Czernika polonisty Sylwestra A. Lwowskiego, jak również zaplecze do wydawania czasopisma w postaci drukarni Mariana Malinowskiego (Czernik miał już wówczas „nieokreślone jeszcze wtedy zamiary wydawnicze"). Te zamiary przerodziły się w 1935 r. w czasopismo literackie pt. „Okolica Poetów", którego Czernik był redaktorem i wydawcą. Pismo stało się trybuną autentyzmu, kierunku literackiego, który Czernik stworzył i propagował. Zarys swych poglądów przedstawił już wcześniej w opublikowanym w 1933 r. artykule pt. Myśli o programie poetów ziemi. W tym duchu pozostaje też tomik poezji O polskim płocie, który wydał własnym nakładem (nie był to pierwszy tomik poezji Czernika - w 1931 r. wydano w Warszawie jego Poezje).

W swym programie poezji autentycznej Czernik zaleca odcięcie się od zagranicznych kierunków poetyckich, a wyniesienie tego, co rodzime, co wyrosłe z ludu, z polskiej wsi, eksponowanie w wierszach autentycznych przeżyć ubranych w niepowtarzalną formę. To, że Czernik uczynił z Ostrzeszowa stolicę autentyzmu i miejsce wydawania „Okolicy Poetów" nie było przypadkiem: „ >>Okolica Poetów<< będzie ukazywać się w miasteczku leżącym o kilkaset kilometrów >>poniżej << stolic. Nie uważamy tego za rzecz przypadku. Sądzimy, że ten sam splot warunków, który nie dopuścił do powstania tego zjawiska w miejscowościach właściwych (według dotychczasowego mniemania), gdy stajemy poza bezpośrednim zasięgiem jego działań, obraca się raczej na korzyść naszych zamierzeń. Uważamy to za swoisty znak czasu." Wydawanie „Okolicy Poetów" trwało (z przerwą od września 1937 do kwietnia 1938 r.) do marca 1939 r. Wydano 42 numery czasopisma. Celem pisma oprócz propagowania idei autentyzmu było skupienie talentów poetyckich (już w pierwszym numerze zadebiutował słynny później poeta J. B. Ożóg). Oprócz poetów - autentystów, w pierwszej serii pisma publikowali swe utwory znani poeci z różnych ugrupowań literackich.

Lata wojenne to dla Czernika znów okres tułaczki: najpierw wcielenie do 4. Pułku Saperów w Przemyślu, potem obóz dla internowanych w Rumunii, następnie po zwolnieniu praca dla uchodźców polskich w Algierze, gdzie Czernik pełnił obowiązki dyrektora Gimnazjum i Liceum Polskiego; w roku szkolnym 1945/46 przeniósł się do Włoch, gdzie został dyrektorem szkoły w Trani, a następnie do Wielkiej Brytanii, gdzie objął stanowisko dyrektora Gimnazjum i Liceum Polskiego w Petworth. Rodzina poety (żona Bronisława, córka Maria i syn Mieczysław) spędziła wojnę w Ostrzeszowie; S. Czernik dołączył do nich w marcu 1947 roku- to trzeci „ostrzeszowski okres" w życiu pisarza. Nie trwał on jednak długo.

Wkrótce Czernik zrezygnował z pracy pedagoga z powodu początków miażdżycy i podjął pracę w Ministerstwie Kultury i Sztuki. W 1949 r. otrzymał mieszkanie w Łodzi i tam przeniósł się z rodziną. Tak rozpoczął się „okres łódzki" w życiu pisarza, okres obfitujący w działania na polu literatury i kultury, a także czas zasłużonych zaszczytów iwyróżnień (m.in. w 1954 r. wybór na prezesa Oddziału Łódzkiego Związku Literatów Polskich, w 1955 r. nadanie przez Radę Państwa Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski, w 1956 r. przyznanie Nagrody Literackiej m. Łodzi im. Juliana Tuwima za całokształt twórczości, w 1957 r. mianowanie redaktorem naczelnym nowo powstałego Wydawnictwa Łódzkiego, w 1958 r. nadanie przez Radę Państwa Krzyża Oficerskiego Orderu Odrodzenia Polski, poza tym udział w pracach jury bardzo wielu konkursów poetyckich).

Stanisław Czernik zmarł 3.12.1969 r., pochowany został na Cmentarzu Starym w Łodzi. W hołdzie poecie, pedagogowi, człowiekowi w trzecią rocznicę śmierci nadano imię Stanisława Czernika Bibliotece Miejsko - Gminnej w Ostrzeszowie. W tym samym 1972 r. wydano też książkę Stanisław Czernik - życie i twórczość - bibliografia autorstwa Michała Kuny, w której to pozycji zainteresowani znaleźć mogą wyczerpujący wykaz dorobku literackiego patrona ostrzeszowskiej biblioteki. Rok 2009. (110. rocznica urodzin i 40. rocznica śmierci pisarza) na mocy uchwały Rady Miejskiej Ostrzeszowa na wniosek Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy ogłoszony został rokiem Stanisława Czernika w uznaniu jego zasług dla miasta. W tym też roku wydana została w Ostrzeszowie książka Wiesława Przybyły pt. Stanisław Czernik. Człowiek i pisarz.

 


 

1. Zob. S. Czernik, Okolica Poetów: wspomnienia i materiały, Poznań, 1961, s.24.
2. Tamże, s. 25.
3. Zob. K. Nalepa, Stanisław Czernik- „Okolica Poetów"- autentyzm // Dzieje Ostrzeszowa, praca zbior. pod red. S. Nawrockiego,     
    Kalisz, 1990, s. 392- 393.
4. Cytat za S. Czernik, Okolica poetów..., s.30
5.  M. Kuna, Stanisław Czernik- życie i twórczość- bibliografia, Ostrzeszów, 1972

 

Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Ostrzeszów,
ul. Plac Borek 17, 63-500 Ostrzeszówtel.: 62 730 33 89, 62 730 19 48, 512 349 905, email: biblioteka@bp.ostrzeszow.pl, http://www.bp.ostrzeszow.pl
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
projekt i hosting: INTERmedi@
zarządzane przez: CMS - FSI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x